Nhiều tháng nay, ông Nguyễn Văn Hà, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư phát triển dịch vụ du lịch Tĩnh An ở tỉnh Lâm Đồng không còn phải bận rộn điều hành vận chuyển khách du lịch bằng xe điện (xe chở người 4 bánh có gắn động cơ) vì xe của công ty đang dừng hoạt động.

Theo ông Hà, lý do là vướng quy định tại Nghị định 165/2024. Theo đó, xe chở người 4 bánh có gắn động cơ chỉ được hoạt động trên các tuyến đường có đặt biển báo tốc độ khai thác tối đa 30km/h.

Trong khi đó, địa bàn tỉnh Lâm Đồng gần như không có tuyến đường nào được tổ chức giao thông với biển báo tốc độ tối đa 30km/h áp dụng cho tất cả các phương tiện. Điều này đồng nghĩa với việc phần lớn xe điện chở khách du lịch không còn đủ điều kiện để hoạt động.

Tương tự, tại Lào Cai, toàn bộ xe điện du lịch của các doanh nghiệp, cá nhân phải tạm dừng do trên địa bàn không có tuyến đường đủ điều kiện để xe điện du lịch hoạt động.

Đại diện Công ty TNHH Trần Thành cho biết, hiện 10 xe điện chở khách du lịch đã dừng hoạt động, chờ phương án của tỉnh. Việc dừng hàng loạt phương tiện gây khó khăn cho doanh nghiệp và đời sống người lao động.

Đó cũng là thực trạng mà hàng trăm đơn vị kinh doanh vận tải khách bằng xe điện 4 bánh chở khách du lịch trên cả nước đang gặp phải.

Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho biết, hiện cả nước có khoảng 10.000 xe điện 4 bánh. Trong khi đó, quy định hiện hành chưa phù hợp thực tiễn giao thông Việt Nam. Vì thế, kiến nghị cần xem xét lại để tạo cơ chế linh hoạt hơn.

Không còn thí điểm

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Hà kiến nghị cơ quan chức năng xem xét bãi bỏ hoặc sửa đổi Nghị định 165/2024 theo hướng giao quyền cho UBND cấp tỉnh quyết định phạm vi, tuyến đường và thời gian hoạt động của xe chở người 4 bánh có gắn động cơ, trên cơ sở điều kiện hạ tầng giao thông và nhu cầu thực tế của từng địa phương.

Việc điều chỉnh không chỉ góp phần tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn tạo điều kiện phát triển loại hình vận tải du lịch xanh, đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân và du khách.

Lý giải vấn đề này, Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, việc giới hạn phạm vi hoạt động của xe điện 4 bánh có gắn động cơ được xây dựng trên cơ sở các quy định của Luật Đường bộ, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ cùng những đánh giá về đặc tính kỹ thuật, yêu cầu an toàn và thực tiễn tổ chức giao thông.

Quy định này nhằm bảo đảm các phương tiện có tốc độ thấp không gây ùn tắc, không cản trở các phương tiện có tốc độ thiết kế cao hơn khi lưu thông trên cùng tuyến đường.

Một trong những căn cứ quan trọng được Cục Đường bộ Việt Nam đưa ra là đặc tính kỹ thuật của xe chở người 4 bánh có gắn động cơ. Kết cấu, chi tiết của phương tiện này đơn giản hơn rất nhiều so với ô tô. Xe không bắt buộc phải có cửa, có thể có hoặc không có dây đai an toàn; yêu cầu về hệ thống đèn chiếu sáng, đèn tín hiệu thấp hơn; không yêu cầu tất cả các bánh xe đều phải có phanh; tiêu chuẩn về gương chiếu hậu, hệ thống treo và nhiều bộ phận an toàn khác cũng thấp hơn so với ô tô.

Ngoài ra, nhiều phụ tùng trên xe không phải trải qua quy trình thử nghiệm và chứng nhận nghiêm ngặt như đối với ô tô. Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy, tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, loại phương tiện này thường chỉ được phép hoạt động trong những khu vực hoặc tuyến đường có phạm vi hạn chế.

Trước thời điểm Luật Đường bộ và Nghị định số 165/2024 có hiệu lực, xe chở người 4 bánh có gắn động cơ chủ yếu hoạt động theo cơ chế thí điểm tại một số địa phương. Từ ngày 1/1/2025, khi hệ thống pháp luật mới có hiệu lực, loại phương tiện này được tham gia giao thông chính thức trên các tuyến đường đáp ứng điều kiện về tốc độ tối đa 30km/h và không còn áp dụng cơ chế thí điểm.

Sẽ mở rộng phạm vi hoạt động

Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, quá trình xây dựng nghị định sửa đổi Nghị định 165/2024, trên cơ sở tiếp thu ý kiến, dự thảo nghị định sửa đổi đã đề xuất mở rộng phạm vi hoạt động của xe chở người 4 bánh có gắn động cơ.

Theo đó, ngoài các tuyến đường có giới hạn tốc độ tối đa 30km/h, phương tiện này dự kiến được phép hoạt động trên các tuyến đường có phần đường hoặc làn đường riêng dành cho xe cùng loại, không cho các phương tiện có tốc độ khác tham gia. Đồng thời, xe cũng được phép hoạt động trên các tuyến đường nội bộ.

Liên quan đến băn khoăn về việc thiếu các tuyến đường có biển báo giới hạn tốc độ 30km/h, Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, theo Luật Đường bộ, UBND các cấp có thẩm quyền quyết định việc phân làn, phân luồng, quy định loại phương tiện được phép hoạt động trên các tuyến đường địa phương.

Thực tế, một số địa phương đã chủ động điều chỉnh tổ chức giao thông để tạo điều kiện cho xe điện du lịch hoạt động. Điển hình như tại Sầm Sơn (Thanh Hóa), các tuyến đường trong khu du lịch đã được cắm biển giới hạn tốc độ tối đa 30km/h, cho phép xe chở người 4 bánh có gắn động cơ tham gia vận chuyển khách du lịch.

Do đó, trong thời gian nghị định sửa đổi chưa được ban hành, các địa phương có thể xem xét điều chỉnh tốc độ khai thác tối đa xuống 30km/h đối với một số khu vực, tuyến đường hoặc địa điểm cần thiết.