Anh Vũ Văn Chinh, một tài xế xe dịch vụ đường dài lắp đặt màn hình thông minh có kèm phần mềm cảnh báo tốc độ, biển báo giao thông thậm chí còn cảnh báo cả các vị trí có camera phạt nguội.

Quá trình sử dụng xe, ứng dụng thường xuyên cảnh báo nguy cơ vi phạm giao thông giúp lái xe chủ động và tránh bị phạt vi phạm. Tuy vậy, anh Chinh băn khoăn không biết việc sử dụng ứng dụng này có bị coi là vi phạm pháp luật hay không?

Anh Trần Văn Phong, đại diện cơ sở kinh doanh màn hình thông minh xe ô tô TP Cars cho biết, trên thị trường hiện có nhiều ứng dụng trả phí và miễn phí nhằm hỗ trợ người dùng, hạn chế vi phạm giao thông như Vietmap Live với chi phí khoảng 590 nghìn đồng/năm, GSpeed 330 nghìn đồng/năm, Google Map hay Gofa miễn phí sử dụng… Chủ xe có thể tải về sử dụng từ các kho ứng dụng Google Play hoặc App Store.

Tài xế chỉ cần bật ứng dụng là có thể nhận thông báo bằng âm thanh khi xe sắp đi vào khu vực có camera giám sát giao thông hoặc biển báo hạn chế tốc độ. Điều này giúp nhiều người chủ động giảm tốc độ, đi đúng làn hoặc chú ý biển báo hơn, anh Phong thông tin thêm.

Không bị cấm nếu sử dụng đúng cách

Trao đổi với phóng viên, luật sư Lê Hữu Linh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết, hiện pháp luật Việt Nam chưa có quy định cấm người dân sử dụng các phần mềm dẫn đường tích hợp tính năng cảnh báo camera giao thông hoặc camera phạt nguội.

Theo luật sư Linh, các ứng dụng này về bản chất chỉ cung cấp thông tin giao thông cho người sử dụng, tương tự như cảnh báo ùn tắc, giới hạn tốc độ.

“Nếu phần mềm chỉ hiển thị vị trí camera giao thông, camera giám sát hoặc cảnh báo khu vực thường kiểm tra tốc độ thì không phải hành vi vi phạm pháp luật. Người lái xe vẫn phải tự chịu trách nhiệm nếu điều khiển phương tiện sai quy định”, luật sư Linh phân tích.

Cũng theo vị luật sư này, cần phân biệt rõ giữa cảnh báo để tuân thủ luật với hành vi dùng thiết bị can thiệp, phá sóng hoặc làm vô hiệu hóa hệ thống giám sát giao thông. Đây là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau về bản chất pháp lý.

Vi phạm nếu can thiệp hệ thống giám sát

Đồng quan điểm, luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, việc sử dụng các ứng dụng này phải được đặt trong giới hạn tuân thủ pháp luật và không được nhằm mục đích cản trở hoạt động quản lý nhà nước.

Nếu tài xế nhận được cảnh báo về khu vực có camera và từ đó chủ động giảm tốc độ, chấp hành đúng làn đường, tín hiệu giao thông thì xét về bản chất, mục tiêu quản lý nhà nước đã đạt được. Bởi tinh thần của pháp luật hướng đến phòng ngừa vi phạm và bảo vệ an toàn cho cộng đồng.

Tuy nhiên, pháp luật cũng đặt ra ranh giới giữa việc cảnh báo thông tin với hành vi đối phó hoặc can thiệp trái phép vào hệ thống giám sát. Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ quy định, các hành vi che biển số, làm thay đổi biển số, gắn thiết bị cản trở việc ghi hình hoặc làm sai lệch kết quả ghi nhận của hệ thống giám sát đều bị xử phạt rất nặng.

Bộ luật Hình sự hiện hành cũng có các quy định xử lý đối với hành vi xâm nhập trái phép, cản trở hoặc phá hoại hệ thống thông tin, mạng máy tính, phương tiện điện tử của cơ quan, tổ chức nếu gây hậu quả nghiêm trọng. Do đó, nếu cá nhân sử dụng thiết bị gây nhiễu tín hiệu camera, phá hoại hệ thống giám sát hoặc hỗ trợ người khác trốn tránh việc xử lý vi phạm thì không còn đơn thuần là vi phạm giao thông mà có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.

“Nếu ứng dụng giúp người dân lái xe cẩn trọng hơn, hạn chế vi phạm và giảm nguy cơ tai nạn thì đây được coi là yếu tố tích cực. Ngược lại, nếu bị lạm dụng với mục đích đối phó, né tránh chế tài hoặc dựa dẫm vào công nghệ và chỉ chấp hành khi biết có camera thì sẽ đi ngược tinh thần thượng tôn pháp luật, làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước”, luật sư Tuấn cảnh báo.

Thận trọng với ứng dụng

Dù không bị cấm, người dân vẫn cần thận trọng khi sử dụng các ứng dụng cảnh báo phạt nguội. Một số phần mềm không rõ nguồn gốc có thể thu thập dữ liệu hành trình, vị trí hoặc thông tin cá nhân của người dùng.

Ngoài ra, tài xế cũng không nên quá phụ thuộc vào ứng dụng mà mất tập trung quan sát biển báo thực tế trên đường. Nhiều tuyến đường thay đổi tốc độ khai thác, phân làn hoặc tổ chức giao thông theo thời điểm nhưng dữ liệu trên ứng dụng chưa được cập nhật kịp thời.

Các chuyên gia nhận định, công nghệ chỉ nên được xem là công cụ hỗ trợ lái xe an toàn. Việc chấp hành luật giao thông mới là yếu tố quyết định giúp tài xế tránh bị xử phạt nguội cũng như giảm nguy cơ tai nạn trên đường.